Wrota dźewjeć swětow: Čehodla runosć w digitalnym swěće čłowjeka mori

✦  ⚜  ✦

Internet slubi čłowjestwo swobodne činić. Bravo, eksperiment so poradźi: město swobody smy dóstałi wulki karnewal licoměrcow, hdźež kóždy dyrbi cyły dźeń hroznu rólu w tunim cirkusu hrać.

Ludźo buchu na staw darmotnych animatorow sćerpjeni. Społnosć, swójba, přiwuzni, digitalne platformy — wšitko wokoło je so w hladanskim rumje z popcornom posydnyło a z njepisanej žadosću: „No dale, zabaw mje! Předstaj mi numer!“. A na rozumny nutřkowny prašenje: „Wodajće, sym ja wam cirkusowa wopica na areni?“ — je wašnje so hanliwje wumjelčo a posłušnje swoju wotewzatu klownsku čapku nasadźić.

Hladajće na tutón paradu maskow, do kotrehož so civilizowany swět dobrowólnje zapisał.

Tu dźe „mócna a njewotwisna“ žona. W dźěle ma železnu wobličo korporaciskeho wojaka — Bóh chowaj, zo někoho zawjedźe abo termin wotpóra. Doma dyrbi hnydom modus přikładneje hospodarki, šef-kucharja a bjezmankoweje maćerje zapinać, při tym na palcach wokoło róžkow chodźo, jenož zo by, Bóh chowaj, zmordowaneho muža njezłósćiła. A w socialnych syćach — njewobchadny filter zbožowneje a swěćaceje bohowki. A při tutym dobytnym paradźe kmanosćow so nikoho — absolutnje nikoho w tutym swěće — ani njepraša: droha, sy dźensa snadź snědanje stihła? Wo tym, kak so woprawdźe čuje, so najstroše zakazane rěčeć. Čerp, směj so a žongleruj dale.

Blisko so njesł se muž. Wustradany, smjertnje zmorjeny, do kruteho železoweho pancerja zamurowany. Wón ćeha tutón brěmjo dźeń wot dnja ze sobu, z jednej jenož paniskej myslu: jenož njebóh, zo někto zawoni, zo je wustradany. Jenož njebóh, zo někto widźi jeho wuslědźenje abo, Bože chowaj, zo pokaza krótku słabosć. Towaršnosć přiběži hnydom z linealom, zo by jeho status, jeho kóš a jeho dźiwje hladanje měriła. Muž tak daloko dźe, zo so za najjednorješe, čłowjeske žadosće sameho winowateho čini. Wón so do wustradźenja robi, domoj so wróći a winowace mysli: „Snano prosym přewjele… jenož zo bychu mje doma w ćopłych naručach přiwitali, bjez pretensijow a wumjetow. Snano je to drjosć wot mojeje strony”. Wo ćopłotu a žiwu woprawdźitosć w swěće dobywšeho pragmatizma prosyć je so přestupk stało.

A pódla so druha drama wotewrě. Młoda por. Hdyž na nich z boka hladaš, so wam wutroba ścisnje. Město zo bychu so wot zboža swěćili, dyrbja so horečnje „staršim spodobować“. Ženich so před přichodnej sotru wšo čini, njewjesta so před přichodnej maćerju pochlebuje, wobaj so nerwosnje z cuzymi wočakowanji porunaja. Wy na tutón por z boka hladaće a njewidźeće tam ani lubosć, ani ćeńčk, ani lubosćiwosć w hladanju. Město žiweho začuća so stajne, nješćešliwe začuće jewi: Bože, woni so zda, jako bychu so z nasylnosću pod pistoletu zhromadnje być dali. Woni so tak do twarjenja porjadneho fasada za přiwuznych zapopadli, zo su dospołnje zabudźeli, čehodla su so wobej za ruce wzali.

A što so z pojmom swójby stawa? Swójba, město zo by rodne hnězdo, ćichi přistaw a žórło wěkowych tradicijow była, so do pokazneho reklamneho płaća přeměniła. Wšě mocy so do woknoweje wustajeńcy du: što na ludźach nosymy, kotre awto před domom parkujemy, kak porjadnje so znatym přećelam klonjamy. A přeprěkuješ próh — a za tutym wuhladanym fasadom knježi wuhorjena pusćina, hłucha wzajomna rozhorčenosć a totalny chaos.

A tutón swjedźeń licoměrnosće starše pokolenje zakónči. Wowki a dźědki, kotřiž su wulki žiwjenje přežiwili, so město kralowskeho sedźenja na čole roda a přijimanja zasłuženeje starosće do bojazliwych próšerjow přeměnjeja. Jich dorosćene dźěći ani njemysla na to, kak bychu staršich wopytali, jich strowotu podpěrali abo jich z kedźbnosću wohrěli. Město toho so starcy ponižowace před njewjestami a zetami pochlebuja: „Jenož zo so njepleću, jenož zo njerozhorču, jenož zo mje njewuhnaja z durjow”. A při tym so wšěm boham modla: „Hospodźe, chowaj před hanbu — njebóh, zo bychu susodźine wnucy wuspěšnišo wupadali hač moje!”. Dostojnosć cyłeho žiwjenja so za małe měšćanske strachy zniči.

A cyły tutón pisany swjedźeń so přez moderne algoritmy do jedneje zhromadneje digitalneje banje zapłóći. Wšitcy so runali, wšitkim so same smajliki wudachu a so jim kaza, wo cuzu schwalbu wubědźować.

Hdyž so dźěćo narodźi, přinjese sobu wulku, prastaru, kristalnu wšemiru. Woni widźa swět žiwy, bjezkónčny a połny dźiwow. A što z nim čini dorosłe „mudre” wobswět? Bijе po rukach z rozmachem: „Sy hišće małki”, „njefantazěruj”, „budź kaž wšitcy”. Kompleksy staršich, jich njerealizowane ambicije a dźěćace wosobiny jědu ćežkim walcom přez dźěćacu dušu. A potom sami dorośli wjedu dwacećilětnych potomnikow k psychoterapeutam, łamajo sej ruce: „Wotkel w nim ta prózdnota a newroza?”. Wot was. Wy sami sće jeho wšemiru w pjeć lětach zadeptali.

Hdyž so dźěćo njepřetorha, hdyž je disciplina šetrna, ale nic ponižaca, hdyž kóžde jeho přeće a cyl wobsteji w domje na krutej muri podpěry — dźěćo wotrosće bjez kompleksow, bjez wěčneho stracha, so wotpokazać. Wone wotrosće jako knjez swojeho sudźenja.

Tohodla je w VIA AD ME dźěćace rumnišćo z juwelerskej precioznosću rozdźělene.

Za dźěći, kotrež su wotrosćili a chcedźa wědomje tworić, je naše atelier — L’Atelier Jeunesse — załožene. To je zawrjena tworićelska laboratorija. Nic wo suchim kodom a techniskej rutinu — ale wo čistym tworjenju: bajki, wizualne wuměłstwo, animacija, hudźba, prěnje tworićelske projekty. Tam ženje njebudźe dorosły swět, njejsu priwatne powěsće a njeje toksiskosć. A zjednoćenje do tworićelskich teamow je móžne jenož z přizwolenjom staršich, kotřiž sobudźělnikow wosobnje znaja.

Wrota dźewjeć swětow

A w samym sercu Doma su Wrota dźewjeć swětow natwarjene.

To njeje pasowe běrow a njejsu to starobne wobłuki. To je dźewjeć sakralnych nutřkownych swětow čłowjeka, hdźež so wam wozmje winowatosć łhać, šmjatolić a so zalubować:

I. HER WORLD — sakralne schowanje žony. Město, hdźež so maska „čerpliweje mučednicy” wotsadźi, wróći so prawo na wotpočink, krasnosć, strowosć a dušny měr.

II. HIS WORLD — bydlišćo muskeje česće a spokojneje mocy. Rumnišćo, hdźež so naposledk železna brónja wotsadźi, hdźež njetrjebaće so woprawnić za swoju mučnosć a za žadanje, zrozumiš, zhrěty a bjez pretensijow přiwzaty być.

III. COUPLES — swjatnišćo dweju. Teritorij woprawdźiteje lubosće, něžnosće a zhromadnych hódnotow, do kotrehož je přistup přiwuznym, poradźowarjam a kedźbnym ludźom dospołnje zawrjeny.

IV. GOLDEN — złoćany čas dostojnosće. Rumnišćo, hdźež starše generacije za so a za swój měr žiwja, swobodne wot ponižaceho so podlizowanja před dźěćimi.

V. FAMILY — woprawdźite swójbne hnězdo, hdźež so swójbne tradicije a ćopłota domskeho wohnišća tworja, a nic falšna woknowa wjazba za cuze woči.

VI. BABY — swět prěnich krokow a křištaloweje čistoty. Starosćiwa škit najrjeńšeho žiwjenskeho časa, hdźež so zakładne dowěra k žiwjenju połoži.

VII. KIDS — kćějacy uniwersum dźěćinstwa. Rumnišćo fantazije, hry a bajki, hdźež so nutřkowny swět dźěsća před dorosćenym ćišćom a kompleksami škita.

VIII. TEENS — teritorij dorosćenja. Nutřkowny swět młodostneho, hdźež wosobina pytajo swoju krutu woporu, škitana před posměwom a cynizmom ludu.

IX. HORIZON — horyzont młodźiny. Čas wulkich nadźijow, romantiki, pytanja swojeho powołanja a prěnich krokow do dorosćeneho žiwjenja z hordźe zběhnjenej hłowu.

A w srjedźišću tuteje architektury swěći AI MIRROR (Reflection Core) — špihel wašeje woprawdźiteje bytosće, kotryž pomha zajrzeć do sebje bjez wohidźenych špihelow zjawnosće.

Hdyž pak wustupiće do wonkowneho perimetra — do The Heritage District abo do socialneho swěta THE ECHO — zastupi do płaćiwosće hłowny zakoń Doma: absolutna njedotkńomnosć wašeho awtorstwa a wašeho mjena.

Tu njejsu žane boty, žane klony a žane syćowe parazity. Nichten a ženje wam njeukradnje waše mjeno, wašu wobličo abo płody wašeho tworjenja. Wy přitomni sće w swěće pod swojim woprawdźitym mjenom a z kralowskej dostojnosću.

Masowy internet je wšěch runostajił w prawje być hłósny, falšny a hłuboko njewjesoły w swojich njeskónčnych maskach.
Tutón tuni cyrkus wostajimy za wrotami.

Wrota su wotewrjene. Sćehńće swoju brónju — sće doma.