REDUX

Pangwakas na yugto. Pagbabalik. Bumabalik ka — ngunit hindi bilang taong nagsimula. Bumalik ka sa bahay. Sa iyong sarili. Buo. Walang iniwang likuran.

Kinuha mo ang mapa na iyong iginuhit sa buong panahong ito at tiningnan ito. Nandoon ang mga bundok, kung saan naroon ang mga pagsubok. Nandoon ang mga ilog, kung saan naroon ang mga luha. Nandoon ang mga daan, kung saan naroon ang mga pagdududa. At ang bahay. Ang iyong bahay sa loob.

Dito bumabalik ka sa liham na isinulat mo sa simula. Binabasa mo ito. At dinadagdagan mo ng sagot: ano ang nagbago? Ano ang nais kong sabihin sa aking sarili ngayon?