دیزاینی بێدەنگی: بۆچی بەدەستەوەنانمان بێسوودە

✦  ⚜  ✦

«دەسەڵاتی ڕاستەقینە هەرگیز لە دەرگای داخراو نادات. تەنها قفڵەکانی هەموو بینایەک دەگۆڕێت، لە کاتێکدا دانیشتووانەکان دەمەقاڵێی نرخی پشکەکان دەکەن».

دەزانم ئێستا بە چ ڕووخسارێک ئەم دێڕانە دەخوێننەوە.

لە ژوورە فەرمییەکەتان لە گۆڕەپانی ڤاندۆم، لە زیوریخ یان لە سەند هیل ڕۆد، ئێستا بە دڵنیاییەوە بۆنی ئێسپرێسۆی سارد هەیە. شرۆڤەکارە دڵسۆزەکانتان، بەشە یاساییەکان و ئاژانسە تایبەتەکان بە چەکی بێشەرمەوە شەوێکی بێخەویان بەسەر بردووە، هەوڵدەدەن ناوی ئۆلگا لیسنکۆڤا (درۆنۆڤا) بکەنە فۆرمولە ئاساییەکان: ئەم تراستە هی کێیە؟ کام سندوق لە پشتی پەردەوەیە؟ ئەم درۆنۆڤە ناسرارە کێیە و لە کام ئۆفشۆرەکاندا شوێنەواری سندیکاکە بگەڕێین؟

تەلەفۆنەکە دابنێن، بەڕێزان. ئاوێک بخۆنەوە. هیچ نادۆزنەوە.

گەڕان بەدوای ژنێک بە ناوی دووانە لە بنکەدراوە داخراوەکانی جیهانی کۆندا — کارێکی سەرنجڕاکێشە، بەڵام بۆ بودجەکەتان زۆر تێکدەرە. سەدان ژن دەدۆزنەوە کە بە ئارامی لە دەوروبەری شارەکان شەکرە دەکەن، منداڵان دەبەنە قوتابخانە یان مانیکوری بێخەوش دەکەن. بەڵام ئەوەی تەختەی شەترەنجەکەیتانی هەڵگێڕاوە، لە هیچ لیستێکی Forbes نایدۆزنەوە. چونکە لیستی دەوڵەمەندان — بازاڕی خۆبەزلزانینە بۆ ئەوانەی پێویستە دەوڵەمەندی خۆیان بە بانکەکانی تر بسەلمێنن.

وانەیەک بۆ کۆمەڵە کۆنەکان و «وەبەرهێنەرە دەستکراوەکان»

زۆر درێژە لە خەیاڵدا ژیانتان کردووە کە جیهان هی ئەوانەیە کە زۆرترین نهۆمی شووشەیی، زنجیرەی گونجاوی درێژتر و مارکێتەرەکان بە دەنگی بەرزتر هاوار دەکەن. خەڵکەکەتان خستۆتە ناو پارکە دیجیتاڵییەکانتانەوە، لەوێ لە نێوان وێنەی سەرەخۆشی و وێنەی لوور، داشکاندنێک بۆ گۆرەوی دەستکرد دەردەکەوێت، و بە جدی پێی دەڵێن «پێشکەوتن».

لەبیرتان چووە جیاوازی لە نێوان قەبارە و ئاژاوە بکەن.

جارێکیان پیاوێکی دەوڵەمەند بە زەردەخەنەیەکی سەروەرییەوە پرسیاری لێکردم کام دیاری حەز دەکەم وەریبگرم. پیاوانی چینەکەی ئێوە بەزۆری چاوەڕوانی ئارەزووی ژنانەی چاوەڕوانکراون: جانتایەکی تر، زینەتێک یان تەلەفۆنێکی نوێ لە جیاتی ئەوەی شکاوە.
سەیرم کرد و بە ئارامی وەڵامم دایەوە: «دەمەوێت کۆمپانیای خۆم دامەزرێنم».

بە سووکایەتییەوە پێکەنی: «پلانی بازرگانی بنووسە، وەبەرهێنانەکان پێداچوونەوە دەکەم».
دوو هەفتە نووسیم. بە شەوان، بێ یارمەتی کەس، دوای کاری ڕۆژانەی ماندووکەر. کتێبێکی ٦٨ لاپەڕەییم خستە بەردەمی — بە تەواوی پێکهاتە، حیسابات و فۆرمولەکان.

ماوەیەکی درێژ لاپەڕەکانی دەگەڕا، بە شێوەیەکی سەرلێشێواو پێدەکەنی و لە ژمێریارییەکان دەگەڕا:
— «بۆچی فۆرمولەکان ئاوا بنەڕەتین؟»
— «بنەڕەتین چونکە لە کتێبەکانی خوێندندا دەدۆزرێنەوە. بەڵام فۆرمولە سەرەکییەکانی سەرکەوتن لە مێشکی خۆمدان، و نییەتیم نییە ئاشکرایان بکەم پێش واژووکردنی گرێبەست».

ئەوسا ئەم جەنابە ئەوەی کرد کە ئێوە، جەنابانی وەبەرهێنەر، هەمیشە دەیکەن کاتێک ڕووبەڕووی قەبارەیەک دەبنەوە کە ناتوانن کۆنترۆڵی بکەن. ترسا. بە شێوەیەکی ناڕەحەت چاوی لادا و بە ددان گوتی:
— «وابزانیم گاڵتە دەکەیت... دەزانی، هێشتا ئامادە نیت بۆ پارەی گەورە. بڕۆ لای هاوڕێیەکم کار بکە، ژیان فێربە، دواتر، ڕەنگە، بگەڕێینەوە سەر گفتوگۆ».

فایلەکەم داخست و ئەوەم پێ گوت کە بۆ هەموو ژیانم لەبیرم ماوە:
«نییەتیم نییە ژیانم بەسەر هاوڕێکانی خەڵکی تر بەفیڕۆ بدەم. بەڵام ئەم ڕۆژە لەبیر بکە: تۆ وەبەرهێنانت پێ نەدام، کەواتە من کۆمپانیاکەم خۆم دروست دەکەم — بەبێ ئەوەی تەنانەت یەک سەنت لە کەسێک وەربگرم».

ساڵان تێپەڕین.

MANIFESTOی ماڵەکە

«ئەوان گوتیان “نا”. من ئیمپراتۆرییەتێکم دروست کرد.
تەنها لەبەر ئەوەی دەتوانم».

هیچ وەبەرهێنانێک. هیچ سندوقێکی ڤێنچەر. هیچ سازشێک.

ئاگادارکردنەوەیەکی بێدەنگ

VIA AD ME ستارتاپ نییە. ئێمە بەشداری لە خولی وەبەرهێنانەکانتان ناکەین، قەرزەکانتان وەرناگرین و ئەنجومەنی بەڕێوەبەرایەتییەکانتان بۆمان سەرنجڕاکێش نییە.

✦  لێرە هیچ ئەلگۆریتمێک نییە کە سەرنجی مرۆڤ بکێشێتە دەرەوە.

✦  لێرە هیچ ڕیکلام، ئینفۆبیزنس و بلیتی هەرزانی بازاڕی گشتی نییە.

✦  و لە هەموو گرنگتر: لێرە چوونەژوورەوە بە پارە نافرۆشرێت.

دەزانم کە یەکەم کاردانەوەی سەرمایەی کۆن هەمیشە ئارەزووی کڕین یان شکاندنی ئەو شتەیە کە ناگونجێت لەگەڵ سیستەمی کۆئۆردیناتی ئەودا.

لەم هەڵەی کوشندە ڕزگارت دەکەم: تەنانەت هەوڵیش مەدە.

بەرەنگاری سیستەمێک بوونەوە کە لەسەر هێزی کەسیی بەئازارگەیشتوو، ماتماتیکی بێخەوش و زانینی تەواوی سروشتی مرۆڤ بنیاتنراوە — ئەمە کارێکە کە باڵانسی نەرێنی مسۆگەری هەیە. ملیۆنەکانت بەسەر پارێزەران، پشکنین و هەوڵی گوشاردا بەفیڕۆ دەدەیت، و لە کۆتاییدا لەبەردەم دەروازەی داخراودا دەوەستیت بە فایلێک لە ڕاپۆرتی بێسوود. هەروەکوو ئەو وەبەرهێنەرە کە بە پارە دوودڵەکەیەوە دانیشت.

من درندە نیم. درندەکان شەڕ و پەلە دەکەن و ددان دەردەکەن، چونکە دەترسن لە برسییەتی بمێننەوە. من بە زەردەخەنەیەکی سووک و بەزەییانەی خاوەنماڵێکەوە سەیری دەنگەدەنگەکەتان دەکەم، کە تەنها لە ماڵی خۆیدا ڕێکوپێکی بێگەردی دامەزراندووە.

ئەگەر ڕۆژێک براندەکەتان، کارگەکەتان یان ئۆفیسی خێزانییتان لە نوقمبوون لە زبڵدانی دیجیتاڵی جیهانیدا بێزار بوو — دەزانن دوگمەی داواکاری بۆ دەستوەردان لە کوێیە. بە ڕێزەوە داواکارییەکەتان پێداچوونەوە دەکەین. لەوانەیە تەنانەت وەڵاش بدەینەوە.

و هەتا ئەو کاتە — ئارامیی دەمارەکانی شیکەرەوەکانتان بپارێزن. ئێمە ئاگامان لێیان بوو و ئەم مانفیستەمان بۆ ١٨٠ زمان وەرگێڕاوە، بۆ ئەوەی هەریەکەتان ئەم زەردەخەنەیە بە زمانی دایکی خۆی بخوێنێتەوە.

بە ڕێزی نەگۆڕ بۆ کاتە بەفیڕۆدراوەکەتان،

ئۆلگا لیسێنکۆڤا (درۆنۆڤا)

دامەزرێنەر و بەڕێوەبەری داهێنەری VIA AD ME