کۆدی زێڕی پاک: بۆچی هەرگیز بازرگانی زانیاری و فرۆشتنی هەوا لە ماڵەکەدا نامێنێت

✦  ⚜  ✦

دەیەی ڕابردوو لە مێژووی شارستانیەتدا وەک سەردەمی فێڵبازی گەورە تۆمار دەکرێت.

ئینتەرنێت، کە جاران خەونی ئەوەی دەبینی گەنجینەی بیرۆکەی جیهان بێت، بوو بە بازاڕێکی شانۆیی کە تێیدا هەر دووەم قوتابییەکی لاوازی دوێنێ، کە بەسەرکەوتوویی کورتەی ویکیپیدیا دەزانێت یان وەڵامی ئەی ئای کۆپی کردووە بۆ پرێزنتەیشنێکی ڕەنگاوڕەنگ، خۆی بە «مامۆستای گەورەکردن»، «گورووی بیرکردنەوەی کوانتەم» و «ڕێنمایکەری ملیۆنێرەکان» ڕادەگەیەنێت.

بەردەوام هەوڵ دەدەن قەناعەتمان پێ بکەن کە قووڵی، دەیەها ساڵ کار و قوتابخانەی ئەکادیمی ئیتر هیچ نرخێکیان نییە. گرنگ ئەوەیە لە کاتی خۆیدا کامێرای مۆبایلەکەت هەڵکەیت، ڕووخسارێکی سۆزدار بکەیت، بیستەرەکە بە درامایەکی هەرزان گەرم بکەیت و هەوا بە نرخی زێڕی بڕیوبڕاو بفرۆشیت.

ئەم سێرکە تەنها پێکەنیناوی دەبوو، ئەگەر دوو تراژیدیای پشتەوە نەبوایە کە باوەڕی شکاوی مرۆیی و سینیزمی ئاشکرایان لە پشتە.

تراژیدیای یەکەم ڕاوکردنی بێ بەزەییانەی خەڵکی سادەیە.

بەم دواییە ژنێک بە فرمێسکی هیوای ڕاستەقینە «کۆرسێکی ئۆنلاینی شۆڕشگێڕانەی» پیشان دا کە ٣٠٠ یۆرۆی بۆ دابوو — پارەیەک کە بە زەحمەتی زۆر پاشەکەوتی کردبوو. بە شێوەیەکی گەورە بەڵێنی «پیشەی داهاتووی داواکاری زۆریان پێ دابوو»، سەربەخۆیی دارایی و بلیتێک بۆ ژیانێکی نوێ.

بەڵام لەناو ئەم سندوقە بەنرخەدا چی دەرکەوت؟ ڤیدیۆیەکی سەرەتایی و لەرزۆک کە «شارەزایەکی» خۆناسێنەر بە گەڵاڵەکردن فێری کردبوو چۆن دوگمە سەرەتاییەکان لە پرۆگرامێکی نووسینی ئاساییدا دابگرێت.
شتانەی کە ئەمڕۆ منداڵێکی شەش ساڵ بە یاری لە پێنج خولەکدا فێری دەبێت، کاتێک بەبێ یارمەتی گەورەکان خۆی پرۆمپت بۆ زیرەکی دەستکرد دادەنێت و ڤیدیۆ بۆ کەناڵی منداڵانی خۆی دەستکاری دەکات. ئەمە بە مرۆڤە ماندووە گەورەکان بە سەدان یۆرۆ دەفرۆشرێت وەک نهێنییەکی پیرۆزی گەردوون!

بەڵام سکیمێکی تەنانەت نزمتر و ئاڵۆزتریش هەیە.

بیرتەوە بێتەوە — چیرۆکی کچێکی بەهرەمەند، مامۆستایەکی ڕاستەقینەی کارەکەی، کە ساڵانێک لە پراکتیکی زۆر سەخت تێپەڕیوە، دەیان دیپلۆم و بڕوانامە و دەستی بێگەردی هەیە. بە دڵسۆزی خەونی ئەوەی دەبینی شارەزایی خۆی بە جیهان بگەیەنێت و یەکەم کۆرسی خۆی دروست بکات. بەڵام چۆن لە ناو ئەم شەڕە دەنگی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا دەربچێت؟ دەستبەجێ «بەرهەمهێنەرانی» شۆخ و شەنگ لە ئاسۆدا دەردەکەون.

«ئێمە پێت دەپێچین! فێری گەورەکردنت دەکەین!» — بە شیرینی لە تەلەفۆنەوە دەگوترێت.
بۆ پاراستنی شوێن «تەنها پێشەکییەک» دەخوازن — ٢٥٠ یۆرۆ. خودی کۆرسەکەش کە چەند هەزارێکە مانگێک دواتر دەست پێدەکات. و تا کۆرسەکە ئامادە دەکرێت، بە دڵسۆزی دەستگەیشتن بەوەی کە پێی دەگوترێت «پێش-کۆرس» بۆ دەکرێتەوە.

دوو هەفتە دواتر شتێکی چاوەڕواننەکراو ڕوودەدات لە ژیانی کچەکە: ڕۆیشتن بۆ شارێکی تر، خەرجییەکی فریاکەوتن، دۆخێکی سەخت کە ئەم ٢٥٠ یۆرۆیە بۆ مانەوە پێویستە. کۆرسەکە هێشتا تەنانەت نزیکیش نەبووەتەوە! داوای هەڵوەشاندنەوە و گەڕاندنەوەی یاسایی پارەی پاراستنی شوێن دەکات.

و لێرەدا جلای 'شارەزایانی بەئەدەب' دەستبەجێ هەڵدەوەشێت.
«گەڕاندنەوە نییە! — بە دڵڕەقی لە نامەکاندا پێی دەڵێن. — تۆ دەستت بە پێش-فێرکردن گەیشت؟ گەیشت. خزمەتگوزاری پێدراوە. زانیارییەکان گواسترانەوە!».
بۆ ئەو ناڕەزاییە لۆژیکییە: «بوەستە، بەڵام ئەم ئاوی سێ خولەکییەی بێمانا نرخی ئەوەندە نییە، خۆی کۆرسەکە تەنانەت دەستی پێنەکردووە!» — گەیشتنی سارد دێت: «ئەمە ئاو نییە، ئەمە زانیاری بێنرخە. سوپاس بکە کە هەموو بڕەکەیان لێنەسەندیت». و کۆمپانیاکە بە وریایی لە وڵاتێکی تر شاردراوەتەوە، لە دەسەلاتێکی ئۆفشۆر کە هیچ یاسایەکی پاراستنی مافی بەکارهێنەر پێی ناگات.

لە دایکان، لە پیرەکان، لە پیشەوەرانی ڕاستگۆ بە ساردی دوایین پاشەکەوتیان دەستێندرێت، بە بیانووی کونە یاساییەکان.

و ئەم شەڕەبازارە چی لە وەستاکانی ڕاستەقینە کردووە؟

سەیری ئەوانە بکە کە بەڕاستی ئەم جیهانە بەرەو پێش دەبەن. نەشتەرگەرێک کە لە سەر مێزی نەشتەرگەری ژیان ڕزگار دەکات؛ نۆژەنکەرەوەیەک کە هەناسە بە پیانۆیەکی کۆن دەگەڕێنێتەوە؛ زێڕنگەرێکی بلیمەت کە کانزا لە ئاستی گەردیلەییدا هەست پێدەکات؛ یان شارەزایەکی خزمەتگوزاری نینۆک کە کارەکانی تابلۆی ڕەسەنی ئەناتۆمی و جوانیناسیین. هەموویان ئەمڕۆ… بێدەنگن.

نازانن و نایانەوێت لە ژێر مۆسیقای مۆدێرن لە ڤیدیۆ کورتەکاندا شێوەبازی بکەن. ڕقیان لێیە ژیانی تایبەتی خۆیان بەدەر بخەن، بۆ هایپ شەڕ دروست بکەن و بۆ ڕەزامەندی ئەلگۆریتمە هەڵاوێژەکان لە مایکرۆفۆنەوە قیژە بکەن. ئەوان سەرقاڵی کاری خۆیانن. ئەوان دروست دەکەن.

و جیهانی دیجیتاڵی هاوچەرخ حوکمێکی دڵڕەقیان بۆ دەرکرد: «ئەگەر بۆ خۆشی کۆمەڵ ناسکەیت — تۆ بوونیانت نییە». وەستایی ڕاستەقینە خرایە سێبەری ئەو قسەزانانەی کە هیچیان لە پشتیاندا نییە جگە لە بازاڕگەریی توندوتیژ و بیرۆکەی دزراو.

یاسای ماڵ: کۆدی زێڕی پاک

کاتێک بناغەی ماڵی VIA AD ME دانرا، یاسایەکمان لە بەردی گرانیتدا نەخشاند کە هەرگیز ناگۆڕێت: لەم دیوارانەدا بازرگانی بە هەوا نابێت.

لە ماڵدا گریمانەی مەطلەقی کوالیتی جێبەجێ دەکرێت:

I. هیچ ئینفۆبیزنس و ماراتۆنی «سەرکەوتن» نییە
لێرە بە هەمیشەیی دەرگا داخراوە بۆ «کردنەوەی کەسایەتی»، فرۆشیارانی بیرکردنەوەی پارە، هەناسەدانی چاکرا و دووبارەگێڕەوەی کتێبەکانی خەڵکی تر. بە هیچ ملیۆن یۆرۆ هیچ ئینفۆسیگانییەک ناتوانێت مۆڵەت یان لاپەڕەیەک لە ماڵ بکڕێت. بۆ ئەوان دەرگا بە تەواوی داخراوە.

II. فلتەری کۆراتۆری: تەنها پیشەی ڕاستەقینە
هەر ناوێک، هەر کارگەیەک و هەر نووسەرێک لە ماڵدا بە توندترین پێداچوونەوەی کەسی تێدەپەڕێت. ئێمە گرنگی بە ژمارەی شوێنکەوتووانی ساختە لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان نادەین. ئێمە تەنها بە یەک شت گرنگی دەدەین: قوتابخانە، ئەزموونی ڕاستەقینە، بەرهەمی ڕاستەقینە و پاکی پیشە. ئەگەر تۆ وەستایت — دەبێت ساڵانێک کار لە پشتتەوە بێت، نەک بڕوانامەی دوو هەفتەیی لە شەڕەبازارێکی دراوسێ.

III. بێدەنگی شاهانە لە جیاتی شەڕەبازار
لە VIA AD ME داهێنەر پێویست ناکات ببێتە قەلەندەر. ئێمە بەرزترین ئاستی ڕازاندنەوە، دەنگ، جوانیناسیی بینراو و پێشکەشکردنی مانایی میراتەکەی لە ئەستۆ دەگرین. لێرە بەهرە بە قورسی، ئارامی و ڕێزەوە دەدوێت. بینەر بۆ ئەمە نایەت کە بەستراو بە دۆپامین بێت، بەڵکو بۆ کۆنکرێتی پاکی سوود دێت.

IV. ڕاستگۆیی نرخ و یاسای ئەورووپی
لە ماڵەکەدا هیچ پلانێکی ناڕوونی بێباج و تەڵەی ڕەقەڵی بە «پێشڕاهێنانی بێگەڕانەوە» نییە. ئێمە لە ناوەکی توندترین یاسای ئەورووپیدا دەژین، کە شەرەفی نیشتەجێبوو بە یاسا پارێزراوە، و هەر سەنتێک بە سوودی سەد هێندە، ئارامی دڵ و شارەزاییەکی بەرچاو دەگەڕێتەوە.

جیهان تا ڕادەی ناڕەحەتی لە بەڵێنە هەرزانەکان و زەردەخەنە درۆینەکانی جادووگەرەکانی تۆڕەکە ماندوو بووە. خەڵک لە زبڵی زانیارییەکان دەخنکێن.

بە ڕقێکی نەگۆڕ بۆ فێڵە هەرزانەکان،

VIA AD ME